Ex-libris

Henryk Lasko – materiały dla uczniów realizujących projekty w szkole marzeń

Przedstawione na tej stronie prace zostały wykonane przez uczniów klas licealnych Zespołu Szkół Elektronicznych i Ogólnokształcących im prof. Janusza Groszkowskiego w Przemyślu na zajęciach informatycznych pod moim kierunkiem. Większość z tych oryginalnych prac była uhonorowana dyplomami uznania oraz prezentowana od 1994 roku na kolejnych wystawach w Żarach (Międzynarodowe Biennale Ekslibrisu Dzieci i Młodzieży) Jestem przekonany, że te prace będą inspiracją dla Was, realizatorów projektu EXLIBRIS w naszej szkole marzeń. Właśnie na tej stronie będą ukazywać się Wasze prace i Wasze sprawozdania z zajęć. Życzę Wam sukcesów w tym działaniu.

EKSLIBRIS, (łac. ex libris 'spośród książek') znak własnościowy książki w formie artystycznie wykonanej nalepki z nazwiskiem lub godłem właściciela, umieszczanej zwykle na wewnętrznej stronie przedniej okładki.
       Pierwszy EKSLIBRIS pochodzi z Egiptu (ok.1400 p.n.e.). Ma postać fajansowej tabliczki. Geneza ekslibrisu wywodzi się jednak od herbu malowanego (na dowolnym marginesie pierwszej karty ksiąg rękopiśmienniczych) w charakterze znaku własnościowego, co najmniej od połowy XIV w. (tzw. ekslibris malowany).
       Ekslibris w postaci naklejanej kartki pojawił się w zachodniej Europie pod koniec XV wieku. Najstarszym polskim ekslibrisem jest ekslibris należący do biskupa przemyskiego - MACIEJA DRZEWICKIEGO.
"Słownik terminologiczny sztuk pięknych" tak definiuje ekslibris: "znak własnościowy książki; zwykle kartka z wyobrażeniem graficznym i nazwiskiem właściciela książki (...) wklejana do dzieła na wewnętrznej stronie przedniej okładziny dla zadokumentowania przynależności egzemplarza do księgozbioru; typowy ekslibris od połowy XV wieku ma formę heraldyczną, rzadko z portretem, częściej z rysunkiem alegorycznym, dewizami, sentencjami i mottami. za prototyp ekslibrisu uważa się tabliczki dołączone do rękopisów egipskich (1400 roku p.n.e.) i asyryjskich (VII wieku p.n.e.). W Europie znany już w okresie feudalizmu w postaci herbów malowanych na rękopisach, najczęściej na dolnym marginesie pierwszej karty tekstu...”
Ekslibrisy wykonuje się wykorzystując wszystkie niemal techniki graficzne, najczęstsze są jednak ekslibrisy drzeworytnicze, miedziorytnicze i kwasorytnicze. Stosuje się też technikę linorytniczą, zwłaszcza gdy ekslibris przeznaczony jest dla małej biblioteczki.

"EX LIBRIS"

Wiktor Gomulicki (1851-1910)

Po starą księgę sięgam ze wzruszeniem,
Zda mi się, że to nakryty kamieniem
Ojców proch. Czas ją poczernił i kruszy,
Lecz pełna w sobie nieśmiertelnej duszy.

Ledwiem otworzył zżółkłe karty, słyszę:
Ktoś do mnie mówi poprzez wieków ciszę -
To przeszłość głosem czcigodnym pradziada
Z myśli i czynów swoich się spowiada.

Jak ją odtrącić? Jak nie dać jej ucha?
Wyrodny, kto swych praojców nie słucha!
Stara, szanowna, pyłem siwa księga
Cudownie Przeszłość z Obecnością sprzęga.

Stąd myśl krzepiąca, że w śmierci godzinie
Człowiek nie cały w cieniach grobu ginie;
Stąd wiara żywa w wieczność narodową,
Stąd moc dzierżąca zamiast miecza - słowo.

Cześć starym księgom; najmniejszy ich szczątek
Wart miejsca w świętej skarbnicy pamiątek!

!